Phạm Mai Hương sinh năm 1991, hoàn thành khóa học lãnh vực truyền thông Đại học Sư phạm (Đại học Đà Nẵng). Mặc dù vậy cô đã bỏ cuộc công việc theo giờ hành chánh để thi hành một lộ trình dài, đầy thách thức.

Tsaatan là bộ lạc chăn nuôi tuần lộc di cư sau cùng ở Mông Cổ. Vùng đất ấy có những cánh rừng bạt ngàn phủ đầy băng tuyết, những đàn sói hoang dã buổi tối vẫn hú lên tiếng vọng gọi bầy, những cung đường xóc, bùn lầy và sa mạc chỉ có khả năng vượt qua bằng ngựa.

Hương share: “Tôi thích những nền văn hoá cổ xưa cho nên rất hay điều tra. Nhất là sau khi xem chấp dứt một bộ hình ảnh về bộ lạc này, tôi lại càng có hoài bão lên đường. Sau đó, tôi lên kế hoạch đi Mông Cổ và thu lượm số liệu hiếm hoi qua những nhóm phượt”.

Co gai Viet song cung bo lac chan nuoi tuan loc o Mong Co hinh anh 1

Mai Hương cùng cô bé người Dukha, hay còn đặt tên là Tsaatan.

Cô mang theo hành lý nặng 20 kg, dù thiếu số liệu và từng trải cho chuyến đi, cũng chưa tìm thấy một bài tiếng Anh nào của người nước ngoài viết về địa chỉ này. Bạn đồng hành của Mai Hương là Agata, cô gái người Ba Lan mà cô quen qua trang mạng Couchsurfing. Agata là phượt thủ, cũng từng đến VN đi xuyên Việt.

Từ Thủ đô Ulaabaatar của Mông Cổ, họ đi chuyến xe bus chật chội và nhồi đầy thành phẩm suốt 18 tiếng với chặng đường 700 km để đến Moroon. Sau đó, họ đi chuyến xe độc quyền (một ít ngày mới có một chuyến) để đến được làng Tsagaanuur – “chuyến xe kinh hoàng nhất” trong đời cô từng đi.

Xe minivan 10 địa chỉ, tuy nhiên không ngừng bị nhồi nhét 15-16 người, cùng một mớ thành phẩm khiến địa chỉ ngồi cực kỳ chật chội và ngột ngạt. Chặng đường 300 km tuy nhiên đi 16 tiếng mới tới địa chỉ, vì đường xóc và bùn lầy. Cô nôn mửa suốt lộ trình, chân tay tê chắc chắn vì chẳng thể cử động.

Co gai Viet song cung bo lac chan nuoi tuan loc o Mong Co hinh anh 2

Em bé Tsaatan cưỡi tuần lộc trắng.

Dựng lều ngủ đêm trên tuyết trong rừng taiga là kỷ niệm đáng nhớ nhất của Hương. Cô được trải nghiệm những điều nguyên sơ tưởng như đã biến mất khỏi mặt đất này. Đó là những thứ vẫn tồn tại ở địa chỉ ngọn núi băng chi phí, những cánh rừng hay dọc theo những dòng sông len lỏi trong thung lũng.

“Đêm ở rừng taiga lạnh đến mức chẳng thể ngủ được. Với tôi, đó là cái lạnh thật dữ dội, vô cùng ám hình ảnh. Nó có khả năng xuyên qua tất cả những lớp vải, ngấm vào người”, Mai Hương share.

Co gai Viet song cung bo lac chan nuoi tuan loc o Mong Co hinh anh 3

Người Dukha sinh tồn trong khí hậu -50 độ C ở Mông Cổ.

“Luôn muốn chạm vào mọi thứ, ôm hết thảy vào lòng, lấp đầy mọi thứ bằng trải nghiệm và những chuyến đi” là điều Mai Hương tâm niệm.

Thời tiết rét buốt, chi phí lạnh đã làm hai cô gái tê chắc chắn. Họ liều lĩnh định đoạt đem chăn gối qua lều của một bạn bè, xin ngủ một góc trong túp lều của họ. “Đêm đó, tôi được ngủ trong một khoảng không vô cùng đầm ấm, và được tận mắt chình ảnh sinh hoạt về đêm của bạn bè Tsaatan, cùng họ quay quần bên bếp lửa, cắn hạt thông, nghe họ hát hò và trò chuyện. Đó thật sự là một trong những ký ức tươi đẹp nhất mà tôi đi qua”, Mai Hương giãi bày.

Bộ lạc Tsaatan không biết tiếng Anh. Hương và bạn đồng hành giao tiếp với họ bằng những hình vẽ nhanh trên giấy, ngôn ngữ thể chất và một ít từ rời rạc trong cuốn từ điển.

Co gai Viet song cung bo lac chan nuoi tuan loc o Mong Co hinh anh 4

Tuần lộc trắng được coi là con vật linh thiêng đối với bộ lạc Tsaatan.

Trước chuyến đi, Mai Hương vấp phải sự từ chối từ bạn bè, và sức ép từ công việc, tự do, tiền lương… Chán nản và lo sợ, tuy nhiên như một niềm tin lớn mạnh, như một sự thấu hiểu, cô gái 25 tuổi đồng ý lộ trình gian nan, mạo hiểm để phát hiện những điều tươi mới về chúng ta, cuộc sống du canh du cư cổ đại, phát hiện được sức mạnh của bản thân.

Cô không biết bản thân có phải người Việt căn bản đến vùng cực bắc của Mông Cổ, sống cùng bộ tộc chăn tuần lộc này không. Điều cần chú trọng với cô là được tự tin về sự chống chọi của bản thân. Cô nói: “Tôi đã có bốn ngày sống cùng họ. Đó sẽ là quãng thời lượng tôi chẳng thể nào quên”.

Trước đây, Mai Hương đã có khá đa dạng chuyến đi dài ngày, như phát hiện sa mạc Gobi trong 12 ngày, đến làng Phakding ở Nepal, dãy núi Himalaya, chuyến đi từ Mũi Né đến Cà Mau…

Cô chuẩn bị ghi danh làm tự nguyện viên toàn cầu, tham dự những dự án phi chính phủ, để vừa đi vừa phát hiện văn hoá địa phương theo nhữngh chắt chiu nhất và thân thiện nhất, trải nghiệm đa dạng nhất. Cô cũng muốn làm những bộ clip ngắn về văn hóa, tham quan theo nhữngh riêng của bản thân.